2. గోపాల్ తెలివి — వర్క్బుక్ జవాబులు (సాధనపత్రాలు 1–8)
📘 సాధనపత్రం 1 — పేజీ 11 (చదవడం - వ్యక్తపరచడం)
అ) పాఠం ఆధారంగా కింది వాక్యాలు ఎవరు, ఎవరితో అన్నారు?
- "నేను రెండు ప్రశ్నలు వేస్తాను. సమాధానాలు చెప్పగలరా?" — సుల్తాన్, జయచంద్రుడితో అన్నాడు.
- "రాజా! ఎటువంటి చిక్కు ప్రశ్నైనా సమాధానం ఉండకతప్పదు." — గోపాల్, జయచంద్రుడితో అన్నాడు.
- "సరేలే, మరి నక్షత్రాలో!" — సుల్తాన్, గోపాల్తో అన్నాడు.
- "ఆ... ఆ లెక్క కూడా తెచ్చాను." — గోపాల్, సుల్తానుతో అన్నాడు.
- "మీరు వచ్చి చూడండి. ఇక్కడకి తీసుకురాలేను..." — (ఈ) గోపాల్
ఆ) తేజ, రవి పేరా ఆధారంగా ప్రశ్నలు
- తేజకు ఎలా గాయం అయింది? — జ: మైదానంలో ఆడుకుంటున్నప్పుడు తేజ కిందపడి కాలికి గాయపడ్డాడు.
- రవి, తేజకు సహాయం చేశాడు కదా! మీరు స్నేహితునికి సహాయం చేశారా? — జ: అవును, నేను కూడా నా స్నేహితుడు పడిపోయినప్పుడు అతణ్ణి లేపి, ఇంటికి తీసుకెళ్ళి సాయం చేశాను. (సొంత అనుభవం రాయవచ్చు)
- నువ్వే తేజ అయితే స్నేహితునికి ఎలా కృతజ్ఞతలు తెలుపుతావు? — జ: "నువ్వు సకాలంలో సాయం చేయకపోతే నాకు ఇంకా ఇబ్బంది అయ్యేది, చాలా ధన్యవాదాలు" అని చెబుతాను.
- పై పేరా ఆధారంగా నిజమైన స్నేహితుడు ఎలా ఉండాలి? — జ: నిజమైన స్నేహితుడు కష్టకాలంలో భయపడకుండా తోడుగా నిలిచి సాయం చేసేవాడై ఉండాలి.
- "ఆనందంగా" అనే పదానికి వ్యతిరేక పదం గుర్తించండి — (అ) విచారంగా
📘 సాధనపత్రం 2 — పేజీ 12 (చదవడం - వ్యక్తపరచడం) 4th Telugu గోపాల్ తెలివి
అ) కుందేళ్ల పేరా ఆధారంగా జతపరచడం
- మొదటి కుందేలు → చెట్టు వెనక దాక్కుంది
- రెండవ కుందేలు → బండరాయి వెనకకు వెళ్ళింది
- మూడవ కుందేలు → వలలో చిక్కుకుంది
- అడవిలో → మూడు కుందేళ్ళు ఉన్నాయి
ఆ) పవిత్ర - సావిత్రి సంభాషణ ఆధారంగా ప్రశ్నలు
- ఇద్దరు స్నేహితులు ఎక్కడికి వెళ్ళాలనుకున్నారు? — (ఆ) పార్కు
- మీరు ఆదివారం ఎలా గడుపుతారు? — జ: నేను ఆదివారం స్నేహితులతో ఆడుకుంటూ, కొంత సమయం పుస్తకాలు చదువుతూ గడుపుతాను.
- "అవును, పద ఊగుదాం. సరదాగా ఉంటుంది" — ఎవరు, ఎవరితో అన్నారు? — జ: సావిత్రి, పవిత్రతో అన్నది.
- పార్కులో బంతి ఆట ఆడారు కదా! మీరు ఏయే ఆటలు ఆడుతారు? — జ: మేము బంతాట, దాగుడుమూతలు, కబడ్డీ ఆడతాము.
📘 సాధనపత్రం 3 — పేజీ 13 (పదజాలం)
పేరా: గోపాల్, సురేష్ కాలువ గట్టుపై నడుస్తుండగా సురేష్ ఈదబోయి మునగడం, గోపాల్ కేకలు వేసి కాపాడటం.
1) సరళాక్షరాలతో మొదలయ్యే పదాలు
కదప, బక్కచిక్కి, ఎలుక, రొట్టె, లత, తల —
వాక్యం: "మా ఊరి పక్కన లత తీగలు అల్లుకుపోయి ఉన్నాయి."
2) గుణింతాక్షరాలతో మొదలయ్యే పదాలు
రోకలి, పాట, గోపాల్, తేనె, సురేష్, వలలో, ఖ్యాతి, తొడిగె —
వాక్యం: "అడవిలో పులి బలంగా ఉంటుంది."
3) ద్విత్వాక్షరాలున్న పదాలు
కట్టెలు, అద్దం, గట్టిగా, స్వచ్ఛం —
వాక్యం: "అమ్మ కట్టెలు తీసుకువచ్చింది."
4) సంయుక్తాక్షర పదాలు, వాక్యాలు
ప్రవాహం — "వర్షం వల్ల నదిలో ప్రవాహం పెరిగింది."
రక్షించడం — "పోలీసులు మునిగిపోతున్న సురేష్ను రక్షించారు."
📘 సాధనపత్రం 4 — పేజీ 14 (పదజాలం) APTEACHERS.IN
అ) గీత గీసిన పదానికి అర్థం, సొంతవాక్యం
- మా గ్రామం చివర పెద్ద అరణ్యం ఉంది. — అర్థం: అడవి. వాక్యం: "అడవిలో రకరకాల జంతువులు ఉంటాయి."
- రాము, వాళ్ళమ్మ ఆరోగ్యం గురించి ఆందోళన చెందుతున్నాడు. — అర్థం: దిగులు/చింత. వాక్యం: "పరీక్ష ఫలితం గురించి నాకు ఆందోళనగా ఉంది."
- మురికివాడల్లోని పేదల బ్రతుకులు బాధాకరం. — అర్థం: జీవితాలు. వాక్యం: "పేదల బ్రతుకులు కష్టతరంగా ఉంటాయి."
ఆ) సరైన అర్థాన్ని గుర్తించండి
పనులు శీఘ్రంగా చేయడం మంచి అలవాటు. — (అ) వెంటనే
ఇ) పదాలను వేరుచేయడం (జంతువులు / పక్షులు / వాహనాలు)
| జంతువులు | పక్షులు | వాహనాలు |
|---|---|---|
| పులి, జింక, సింహం, కోతి, ఎలుగుబంటి, ఏనుగు | చిలుక, పిచ్చుక, నెమలి, కాకి, గద్ద, కొంగ | కారు, రైలు, విమానం, స్కూటరు, ఆటో, సైకిల్, బస్సు, ఓడ |
ఈ) వచనం మార్చి వాక్యాలు రాయడం
- తాతయ్య నాకు కథలు చెప్పాడు. → తాతయ్య నాకు కథ చెప్పాడు. (బహువచనం నుండి ఏకవచనం)
- నక్షత్రం మిలమిల మెరుస్తుంది. → నక్షత్రాలు మిలమిల మెరుస్తున్నాయి. (ఏకవచనం నుండి బహువచనం)
- అత్తమ్మ మామిడిపండు తెచ్చింది. → అత్తమ్మ మామిడిపండ్లు తెచ్చింది. (ఏకవచనం నుండి బహువచనం)
📘 సాధనపత్రం 5 — పేజీ 15 (పదజాలం)
అ) జంట పదాలను జతపరచి వాక్యాలు రాయండి
- కల్ల + కపటం = కల్లకపటం — పిల్లలు కల్లకపటం లేనివారు.
- చదువు + సంధ్యలు = చదువుసంధ్యలు — పిల్లలకు చిన్నతనం నుండే చదువుసంధ్యలు అవసరం.
- తల్లి + దండ్రులు = తల్లిదండ్రులు — మనం తల్లిదండ్రులను గౌరవించాలి.
- భోగ + భాగ్యాలు = భోగభాగ్యాలు — అందరూ జీవితంలో భోగభాగ్యాలు కోరుకుంటారు.
- తెలివి + తేటలు = తెలివితేటలు — గోపాల్ తన తెలివితేటలతో సుల్తానును మెప్పించాడు.
- తప్పు + ఒప్పులు = తప్పులొప్పులు — ఆటల్లో తప్పులొప్పులు సహజం.
- తర్జన + భర్జన = తర్జనభర్జన — ఏ పని చేసేముందైనా తర్జనభర్జన పడాలి.
ఆ) వ్యతిరేక పదాలు
- మనం ఎదుటివారిని ఎల్లప్పుడూ చిరునవ్వుతో పలకరించాలి. — వ్యతిరేకపదం: కోపంతో / ముఖం చిట్లించి
- కీర్తి నా కంటే పెద్దది. — వ్యతిరేకపదం: చిన్నది
- కొబ్బరిచెట్టు పొడవుగా ఉంటుంది. — (ఇ) పొట్టిగా
ఇ) పండ్లు, కూరగాయల పేర్లు
| పండ్లు | కూరగాయలు |
|---|---|
| జామ, మామిడి, అరటి, ద్రాక్ష | వంకాయ, బెండకాయ, బీరకాయ, దొండకాయ |
📘 సాధనపత్రం 6 — పేజీ 16 (స్వీయరచన)
- సుల్తాన్ అడిగిన ప్రశ్నలేమిటి?
జ: ఈ భూమి పొడవు ఎంత? వెడల్పు ఎంత? మరియు ఆకాశంలో ఎన్ని నక్షత్రాలు ఉన్నాయి? అని సుల్తాన్ ప్రశ్నలు అడిగాడు. - గోపాల్ ఎవరు? ఎక్కడుంటాడు?
జ: గోపాల్ ఒక తెలివైన విదూషకుడు. అతడు మాళ్వరాజు జయచంద్రుడి ఆస్థానంలో ఉంటాడు. - గోపాల్ భూమి పొడవు, వెడల్పులు ఎలా కొలిచానని చెప్పాడు?
జ: రాట్నాల వారితో చేతనైనంత దారం వడికించి, ఆ దారంతో ఎనిమిది బండ్లు నింపి, ఆ దారంతో భూమి నిలువును, మిగిలిన ఎనిమిది బండ్ల దారంతో భూమి అడ్డాన్ని కొలిచానని గోపాల్ చెప్పాడు. - గోపాల్ నక్షత్రాలను ఎలా లెక్కించానని చెప్పాడు?
జ: తన పాటిక గొర్రెలను తీసుకువచ్చి, ఆకాశంలో ఒక్కో నక్షత్రానికి ఒక్కో గొర్రె వెంట్రుక చొప్పున, గొర్రెల వెంట్రుకలన్నీ లెక్కించి నక్షత్రాల సంఖ్య తెలుసుకున్నానని చెప్పాడు. - చిక్కు ప్రశ్న, జవాబు:
జ: ప్రశ్న — కళ్ళు లేకున్నా ప్రపంచాన్నంతా చూపిస్తుంది, అది ఏమిటి? జవాబు — పుస్తకం. - గోపాల్ తెలివి కథను సొంతమాటల్లో:
జ: ఢిల్లీ సుల్తాన్ తన సామంతరాజులందరినీ పిలిపించి కఠినమైన ప్రశ్నలు అడిగాడు. ఎవరూ సమాధానం చెప్పలేకపోయారు. చివరికి మాళ్వరాజు జయచంద్రుడి ఆస్థానంలోని విదూషకుడు గోపాల్ తన తెలివితో ఆ ప్రశ్నలకు తెలివైన సమాధానాలు ఇచ్చి సుల్తానును మెప్పించి బహుమతులు పొందాడు.
📘 సాధనపత్రం 7 — పేజీ 17 (భాషాంశాలు — ఆశ్చర్యార్థక చిహ్నం !)
అ) (!) గుర్తును సరైన చోట ఉంచండి
- అయ్యో! నేను వేసిన ముగ్గు ఎవరు చెరిపారు?
- ఆహా! ఇక్కడ వాతావరణం ఎంత బాగుందో!
- బాబోయ్! ఇది ఎంత పెద్ద పామో!
- ఓహో! నీకు ఈ విషయం తెలియదా?
- సీతా! ఇలా రా, నాకు సహాయం చెయ్యి.
ఆ) (. , !) గుర్తులు సరైన చోట ఉంచి పేరాను తిరిగి రాయండి
"ఆయేషా, ఇలా రా! రవి ఏమి తెచ్చాడో చూడు" అన్నది ఆయేషా తల్లి. "బేగం, ఓ అలాగే!" అన్నది ఆయేషా. "చాక్లెట్లు, బిస్కెట్లు, లడ్డు, అక్షతలు తెచ్చావు" దేనికి రవి "ఈరోజు నా పుట్టినరోజు, అందరికీ ఇవన్నీ పంచిపెడుతున్నాను" అన్నాడు. ఆయేషా, "అలాగా! రవి, నీకు పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు!" అంది.
ఇ) (!) గుర్తు సరైన చోట ఉంచి వాక్యాలు తిరిగి రాయండి
- ఈ లడ్డు! ఎంత తియ్యగా ఉందో → ఆహా! ఈ లడ్డు ఎంత తియ్యగా ఉందో!
- ఈ పక్షి ముక్కు! ఎంత పొడవుగా ఉందో → అరె! ఈ పక్షి ముక్కు ఎంత పొడవుగా ఉందో!
- అయ్యో ఎలా జరిగింది! ఈ ప్రమాదం → అయ్యో! ఈ ప్రమాదం ఎలా జరిగింది!
ఈ) (!) గుర్తు ఏ పదం పక్కన ఉండాలో గుర్తించండి
- ఇంతేనా దీనికి దిగులు పడతారెందుకు — (ఈ) పడతారెందుకు!
- 'అయ్యో వీరి కష్టం ఎవరూ తీర్చలేనిది' → అయ్యో! వీరి కష్టం ఎవరూ తీర్చలేనిది.
- (!) గుర్తు ఉపయోగిస్తూ సొంతవాక్యం — శభాష్! నువ్వు ఎంత బాగా చదివావో!
📘 సాధనపత్రం 8 — పేజీ 18 (సృజనాత్మకత)
అ) మీకే రెక్కలు వస్తే ఏం చేస్తారు?
జ: నాకు రెక్కలు వస్తే నేను ఆకాశంలో స్వేచ్ఛగా ఎగురుతాను. మేఘాల మధ్య తిరుగుతాను, పక్షులతో స్నేహం చేస్తాను, ఎత్తైన కొండలు, కొత్త ప్రదేశాలు చూస్తాను, ఆపదలో ఉన్నవారికి సాయం చేస్తాను.
ఆ) చిత్రానికి చుక్కలు కలిపి పేరు పెట్టడం
జ: చుక్కలను వరుసగా కలిపితే రెక్కలున్న గుర్రం (పెగాసస్ మాదిరి బొమ్మ) కనిపిస్తుంది. దీనికి "రెక్కల గుర్రం" అని పేరు పెట్టవచ్చు.
🏆 నేనేమి నేర్చుకున్నాను — పేజీ 19 (తుది మూల్యాంకనం)
- జంట పదం కానిది గుర్తించండి — (అ) పచ్చని చెట్లు (మిగతావన్నీ ప్రామాణిక జంటపదాలు: కష్టసుఖాలు, భోగభాగ్యాలు, చదువుసంధ్యలు)
- "గడువు రోజున సుల్తాన్ దర్బారులో ప్రత్యక్షమయ్యాడు" — గీత గీసిన పదానికి అర్థం: నిర్ణీత దినం/ఒప్పందం కుదుర్చుకున్న దినం. సొంతవాక్యం: అతను గడువు రోజున అప్పు తీర్చాడు.
- పేరాలో గుర్తులు ఉంచడం: "వాణి, రవి, రాజు మరియు ప్రశాంత్ కలిసి విహారయాత్రకు, పడవలను చూడడానికి లాంచీలో వెళ్ళారు."
- సాగర్ పేరా ఆధారంగా:
- సాగర్ నిద్రలేచిన వెంటనే చేసే పనులు ఏవి? — జ: పళ్ళు తోముకొని స్నానం చేస్తాడు.
- మీరు ఎన్ని గంటలకు నిద్రలేస్తారు? — జ: (సొంత సమాధానం రాయండి — ఉదా: నేను ఉదయం 6 గంటలకు నిద్రలేస్తాను.)
- గోపాల్ నీ స్నేహితుడైతే ఎలా అభినందిస్తావు? — జ: "గోపాల్! నీ తెలివికి, ధైర్యానికి అభినందనలు. నీ చాకచక్యంతో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచావు" అని మెచ్చుకుంటాను.
- గ్రంథాలయంలో చదివిన కథ రాయండి — జ: (విద్యార్థి తాను చదివిన కథను సొంతంగా రాయవచ్చు.)
గమనిక: వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలు/అనుభవాలు అడిగే ప్రశ్నలకు (సొంతంగా రాయాల్సినవి) పైన నమూనా సమాధానాలు ఇవ్వబడ్డాయి — విద్యార్థులు తమ సొంత అనుభవాల ఆధారంగా రాయవచ్చు.


